00:38:05 1398/2/13

کنترل بیماری هاری با راهکارهای بدون خشونت



هیچ جنبنده اى در زمین نیست و هیچ پرنده اى که با دو بال خود پرواز مى کند، وجود ندارد؛ مگر اینکه امت هایى مانند شما هستند، ما هیچ چیز را در این کتاب فروگذار نکردیم؛ سپس همگى به سوى پروردگارشان محشور مىشوند.» (انعام: 38)

«چه بسیار جاندارانى که نمى توانند متحمل روزى خود شوند، خداست که آنها و شما را روزى مى دهد و اوست شنواى دانا.» (عنکبوت: 60)

از نشانه های رشد و عظمت یک ملت، نحوه ی رفتار آنها با حیوانات است (گاندی).

بی شک مدیریت حیوانات بی سرپرست از دغدغه های مهم در تمام کشورهای دنیا است. انجام روش های مختلف در کنترل جمعیت حیوانات بی سرپرست مستلزم بررسی از دیدگاه های مختلف روانی، اجتماعی و اقتصادی است.

 بی شک امروزه بشر به استفاده از حیوانات به خصوص سگ و گربه در درمان بسیاری از اختلالات عاطفی و رفتاری، افسردگی، اوتیسم، سوء مصرف مواد و جنون تحت عنوان پت تراپی پی برده است. از طرف دیگر تحقیقات بیولوژی نشان می دهد، تنظیم اکوسیستم شهری به وجود حیوانات محلی نیازمند است.

نمی توان به حیوانات بی آزاری همچون سگ و گربه همانند کالا نگریست و متناسب با شرایط و سود و زیان احتمالی در یک دید آنها را پرورش داد و از یک دید دیگر، متعصبانه دست به کشتار آن ها زد.

تاریخ بارها ثابت کرده است پاک کردن صورت مسأله از راه حل های کارساز برای یک مشکل نیست، باید همواره برای مشکلات راه حل متناسب را پیدا و به تمام عواقب روش های اتخاذ شده توجه کرد. اما از طرفی نمی توان منکر حضور بیماری های مشترک خطرناک همچون هاری شد.

بهتر آن است که در گام نخست در مورد بیماری خطرناک هاری اطلاعات بیشتری کسب کنیم.

بیماری هاری، یک نوع بیماری ویروسی است که سبب التهاب مغز و در نهایت مرگ می شود. ویروس از یک حیوان هار به یک شخص سالم منتقل می شود. افرادی که مبتلا به بیماری شوند، با احتمال 100 درصد از بین خواهند رفت. اما باید توجه کرد از آنجا که دوره کمون بیماری هاری طولانی است، پس از گازگرفتگی حتی موارد گاز گرفتگی مشکوک بیمار فرصت کافی دارد تا اقدامات پیشگیرانه را آغاز کند تا به طور حتمی از ابتلا به بیماری نجات یابد.

نکته دیگر آن است که ویروس بیماری بسیار حساس بوده و در محیط بیرون سریعا از بین می رود. بنابراین با لمس و نوازش، ضربه زدن، لیس زدن پوست سالم، بوسیدن یا هر روش دیگر، امکان انتقال هاری وجود نخواهد داشت. همچنین در موارد مشکوک می توان حیوان را قرنطینه کرد.

حیوان هار حداکثر ده روز زنده خواهند ماند و در صورت مرگ، حیوان مشکوک به هاری تلقی شده و بیمار فرصت کافی برای شروع پروفیلاکسی (اقدامات پیشگیرانه) را خواهد داشت. البته برخی منابع حداکثر 6 روز را برای شروع درمان مناسب می دانند.

نکته مهم در این ارتباط نحوه برخورد با موارد گاز گرفتگی مشکوک، نحوه مدیریت زخم (شستشو به مدت 15 دقیقه با آب و صابون) و شروع اقدامات پیشگیرانه است (واکسیناسیون علیه هاری در پنج نوبت انجام می شود که نوبت اول در روز حادثه یا روز مراجعه، نوبت دوم 3 روز بعد، نوبت سوم ۷ روز بعد، نوبت چهارم ۱۴روز بعد و نوبت پنجم 30 روز بعد است. سرم ضد هاری نیز در مواردی که مرکز پیشگیری و درمان هاری لازم بداند تزریق می شود).

اما بیماری هاری به چه میزان در ایران اهمیت و گستردگی دارد. مطالعات اپیدمیولوژی در ایران نشان می دهد، میزان ابتلاء و مرگ و میر ناشی از هاری بسیار کم است. طبق گزارشی در سال 1396، 9 نفر در ایران بر اثر ابتلا به بیماری هاری جان باختند. این آمار یکی از کمترین نرخ های مرگ و میر بر اثر هاری در میان کشورهای جهان از جمله کشورهای پیشرفته است.

 این آمار از سه جنبه اهمیت دارد: اول، وجود بیماری هاری و الزام سیاست های ریشه کنی و پیشگیرانه با روش های مناسب.

 دوم، عدم واهمه و ترس از بیماری موجود چه به دلیل آمار پایین بیماری و چه به دلیل وجود اقدامات پیشگیرانه موجود که در صورتی که در زمان مناسب صورت گیرد تا ۱۰۰درصد ابتلا را در موارد مشکوک کاهش می دهد.

سوم، مقایسه این آمار با سایر بیماری ها از جمله دیابت (11% معادل حدود هشت میلیون نفر)، هپاتیت (3% درصد معادل حدود دو میلیون نفر)، ایدز ( 0.2% درصد معادل حدود هشت هزار و ششصد نفر طبق آمار سال 2011)، بیماری های قلبی عروقی (که عامل 26% مرگ و میر در افراد است) و نیز وجود بسیاری از بیماری های عفونی، غیر عفونی، مادرزادی و روانی دیگر.

بنابراین به نظر می رسد توجه به پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری ها از اهمیت بیشتری برخوردار باشد.

در گام دوم به اقدامات کنترلی بیماری می پردازیم.

۱. از بین بردن و کشتار جمعیت سگ های بی سرپرست که بی شک بسیاری از آن ها فاقد بیماری هستند، به دلایل مختلف مردود بوده و گرچه به ظاهر یکی از ساده ترین و ارزان ترین روش ها است، اما یکی از پرهزینه ترین روش ها بوده که گاها تاوان هزینه های فراوان آن در جامعه دور از تصور است.

 ترویج روحیه خشونت در جامعه شاید عواقب بسیار بدتری نسبت به یک بیماری ویروسی با شیوع پایین داشته باشد. شخصی که امروز از روی تعصب و یا عدم علم کافی به یک موضوع و یا به هر علت دیگر حیوانی را می کشد، بی شک روحیه خشونت در او اوج می گیرد، و چه بسا در آینده منجر به انسان آزاری، قتل، کودک آزاری، خشونت و بسیاری رفتارهای نابهنجار اجتماعی شود.

شاید اگر عقده ها و ریشه های روانی بزهکاران در جامعه بررسی شود، به موضوعات بسیار مشابه برخورد کنیم. خشونت به عنوان یک اختلال روانی در هیچ شکلی و با هیچ توجیهی در یک جامعه پسندیده نیست و می تواند آثار منفی و ماندگار بر افراد بگذارد.

نمی توان تصور کرد فردی که امروز نگاه معصومانه سگی بی پناه را به ضرب گلوله پاسخ می دهد، شب هنگام با روانی آسوده و در حالی که نگران آینده روانی و جسمانی کودک خردسال خود باشد به خواب رود.تیر خلاص او نه تنها به جسم معصوم سگی بی پناه، بلکه به پیکره روح و روان جامعه نشانه رفته است. بی تردید باید پذیرفت جامعه بدون عاطفه به مراتب خطرناک تر از جامعه بدون هاری است. محققان معتقدند در سوابق افراد مجرم و جنایتکار که مبتلایان به شخصیت ضد اجتماعی هستند، عموما سابقه آزار جانوران وجود دارد.

۲.  واکسیناسیون سگ های خانگی و بی سرپرست: گرچه این روش در ظاهر پر زحمت و پرهزینه است، اما در طولانی مدت یکی از موثرترین و پسندیده ترین روش ها در کنترل بیماری است. در جهان %99 موارد هاری از سگها منتقل می شوند اما در ایالات متحده آمریکا که سگها را در برابر هاری واکسینه می کنند این مقدار کمتر از 5% است و بیشتر موارد هاری در آمریکا از طریق خفاشها است. این آمار می تواند نقش مهم واکسیناسیون را در کنترل بیماری در جمعیت سگ ها نشان دهد.

۳. عقیم سازی سگ های بی سرپرست نیز روش مناسبی جهت کنترل نه تنها هاری بلکه بسیاری از بیماری های زئونوز دیگر و کنترل جمعیت سگ ها به شمار می آید.

۴. آموزش های همگانی در راستای افزایش اطلاعات افراد در مورد بیماری هاری و روش های پروفیلاکسی مربوطه.

 5. گزارش موارد مشکوک توسط دامپزشکان، گروه های حمایتی و حتی توده مردم که خود مستلزم آموزش های مدون است.

با آرزوی جامعه ای سالم و بدون خشونت

دکتر حمیدرضا موسویان

دامپزشک/ تهران، اردیبهشت ماه سال 1398

رجوع به : http://www.instagram.com/plasma.veterinary.lab

1
0

نسخه قابل چاپ

پست های مرتبط

از سراسر وب

نظر ها